Aspekty prawne

Czym w rozumieniu prawa jest fundusz inwestycyjny zamknięty (FIZ)? Kto tworzy taki fundusz? Czym FIZ różni się od otwartych funduszy inwestycyjnych? Poniżej znajdziecie Państwo podstawowe informacje dotyczące funkcjonowania FIZ.

  1. Co to jest fundusz inwestycyjny zamknięty?
  2. Jakie przepisy prawa regulują działanie FIZ-ów?
  3. Jakie są główne różnice pomiędzy funduszem inwestycyjnym otwartym (FIO) a funduszem inwestycyjnym zamkniętym (FIZ)?
  4. Kto może zainwestować środki w FIZ?
  5. Czy uczestnicy funduszu odpowiadają za zobowiązania funduszu?
  6. W jaki sposób można nabyć certyfikaty inwestycyjne?
  7. Z jakimi kosztami związane jest nabycie certyfikatów inwestycyjnych?
  8. Co to jest publiczny FIZ?
  9. W jaki sposób dokonywana jest wycena certyfikatów inwestycyjnych?
  10. Jak często dokonywana jest wycena certyfikatów inwestycyjnych?
  11. W jakie aktywa FIZ może inwestować posiadane środki?
  12. Czy inwestycja w certyfikaty inwestycyjne jest ryzykowna?
  13. W jakim celu w FIZ powoływana jest rada inwestorów?
  14. Kto może zostać członkiem rady inwestorów?
  15. W jaki sposób można wycofać z FIZ-u zainwestowane środki?

 

Odpowiedzi

 

  1. Co to jest fundusz inwestycyjny zamknięty (FIZ) ?
    Fundusz inwestycyjny zamknięty jest firmą inwestycyjną funkcjonującą w oparciu o Ustawę z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych (Dz.U. z 2004 r., nr 146, poz. 1546 z późn. zm.).Wyłącznym przedmiotem jego działalności jest lokowanie środków pieniężnych zebranych w drodze publicznego lub niepublicznego proponowania nabycia certyfikatów inwestycyjnych. Fundusz inwestycyjny zamknięty jest tworzony przez towarzystwo funduszy inwestycyjnych, które nim zarządza oraz reprezentuje go w stosunku z innymi podmiotami.
  2. Jakie przepisy prawa regulują działanie FIZ-ów?

    Głównymi aktami prawnymi, który regulują działanie funduszy inwestycyjnych zamkniętych są Ustawa z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnym (Dz.U. z 2004 r., nr 146, poz. 1546 z późn. zm.) wraz z odpowiednimi rozporządzeniami wykonawczymi do tej ustawy. Zawarte w nich przepisy dotyczą m.in. kwestii związanych z powoływaniem i organizacją FIZ-ów czy też dokonywanymi przez nie inwestycjami.

    Należy jednak zaznaczyć, że do FIZ-ów często zastosowanie mają także przepisy innych aktów prawnych np. Ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz.U. z 2005 r., nr 158, poz. 1538 z późn. zm.) czy też Ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych (Dz.U. z 2005 r., nr 184, poz. 1539 z późn. zm.).

    Ponadto szczegółowe informacje dotyczące działania danego FIZ-u oraz emitowanych przez nie certyfikatów można odnaleźć w statucie tego funduszu oraz prospekcie emisyjnym (lub memorandum informacyjnym) dopuszczającym dane certyfikaty inwestycyjne do obrotu.

  3. Jakie są główne różnice pomiędzy funduszem inwestycyjnym otwartym (FIO) a funduszem inwestycyjnym zamkniętym (FIZ)?

    Te dwa typy funduszy inwestycyjnych różnią się od siebie kilkoma istotnymi aspektami. Po pierwsze w FIO klient w zamian za zainwestowane środki otrzymuje jednostki uczestnictwa w danym funduszu. Z kolei w przypadku FIZ uczestnik funduszu nabywa certyfikaty inwestycyjne.
    Warto zaznaczyć, że jednostki uczestnictwa są podzielne tj. możliwe jest nabycie ich niecałkowitej liczby za całość inwestowanych środków. Takiej możliwości nie ma, gdy środki są inwestowane w certyfikaty inwestycyjne. Oprócz tego nabycie certyfikatów inwestycyjnych może być uzależnione dodatkowo od spełnienia określonych warunków przez inwestorów. Zawarte są one w dokumencie informacyjnym dotyczącym emisji powyższych papierów wartościowych.

    Ponadto każdy certyfikat inwestycyjny może być papierem wartościowym imiennym lub na okaziciela. Jego posiadanie daje również prawo 1 głosu w zgromadzeniu inwestorów (w przypadku uprzywilejowania certyfikatów imiennych – 2 głosy).

    FIZ i FIO odróżniają od siebie ograniczenia w zakresie prowadzonej przez nie polityki inwestycyjnej. Z racji tego, że FIZ-y są dedykowane często jedynie do wąskiej grupy inwestorów, nie obowiązują je tak rygorystyczne restrykcje jak FIO. W przeciwieństwie do FIO, FIZ-y mają możliwość inwestowania w szerszą gamę aktywów (np. w nieruchomości). Mają one również mniej rygorystyczne wymogi w zakresie dywersyfikacji swojego portfela inwestycyjnego. Oprócz tego wycena certyfikatów inwestycyjnych odbywa się zazwyczaj z mniejszą częstotliwością (minimum raz na kwartał) niż jednostek uczestnictwa (co do zasady minimum raz w tygodniu).

    Warto również zwrócić uwagę, że jednostki uczestnictwa podlegają odkupieniu, zaś certyfikaty inwestycyjne wykupieniu i umorzeniu. Wykupienie certyfikatów inwestycyjnych następuje w terminach i na warunkach określonych w statucie funduszu – o ile statut tak stanowi, a nabyte certyfikaty zostały w pełni opłacone.

  4. Kto może zainwestować środki w FIZ ?

    Co do zasady środki w FIZ mogą lokować zarówno osoby fizyczne i prawne, jak i jednostki nie posiadające osobowości prawnej. Niemniej jednak w przypadku FIZ oferta emisji certyfikatów może być skierowana do inwestorów, którzy spełniają określone kryteria.

  5. Czy uczestnicy funduszu odpowiadają za zobowiązania funduszu?

    Zgodnie z art. 6 ust. 3 Ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnym (Dz.U. z 2004 r., nr 146, poz. 1546 z późn. zm.) uczestnicy funduszu nie odpowiadają za jego zobowiązania.

  6. W jaki sposób można nabyć certyfikaty inwestycyjne ?

    Certyfikaty inwestycyjne można nabyć na dwa sposoby. Pierwszym z nich jest zakup certyfikatów inwestycyjnych na rynku pierwotnym podczas ich emisji. Z kolei drugim jest nabycie certyfikatów na rynku wtórnym np. na giełdzie. Niemniej jednak w ten sposób można kupić certyfikaty tylko wybranych FIZ-ów a do ich nabycia konieczne jest posiadanie rachunku maklerskiego.
    Ponadto na rynku wtórnym istnieje również możliwość odkupienia certyfikatów inwestycyjnych od dotychczasowego uczestnika FIZ – o ile ich zbywalność nie jest ograniczona. Z takimi ograniczeniami możemy mieć do czynienia np. w przypadku certyfikatów inwestycyjnych imiennych, gdy statut funduszu uzależnia ich zbycie od wcześniejszego uzyskania zgody zgromadzenia inwestorów.

  7. Z jakimi kosztami związane jest nabycie certyfikatów inwestycyjnych?

    Nabycie certyfikatów wiąże się z poniesieniem kosztów w postaci opłat manipulacyjnych. Informacje o ich wielkości zawiera m.in. statut funduszu oraz prospekt emisyjny. Ponadto w przypadku nabycia certyfikatów inwestycyjnych, które są notowane na giełdzie lub w
    alternatywnym systemie obrotu, należy ponieść koszty prowizji maklerskich.

  8. Co to jest publiczny FIZ?

    Publicznym FIZ jest fundusz inwestycyjny zamknięty, którego certyfikaty zostały nabyte lub objęte w drodze oferty publicznej albo zostały dopuszczone do obrotu na rynku regulowanym lub wprowadzone do alternatywnego systemu obrotu.

  9. W jaki sposób dokonywana jest wycena certyfikatów inwestycyjnych?

    Wycena certyfikatów inwestycyjnych jest dokonywana dwuetapowo. Pierwszym z nich jest wyznaczenie wartości aktywów netto danego FIZ-u w dniu wyceny tj. aktywów danego funduszu pomniejszonych o jego zobowiązania. W kolejnym etapie zaś ustalana jest ostateczna wartość
    certyfikatu inwestycyjnego poprzez podzielenie aktywów netto przez liczbę wyemitowanych certyfikatów.

  10. Jak często dokonywana jest wycena certyfikatów inwestycyjnych?

    Wycena certyfikatów inwestycyjnych dokonywana jest z częstotliwością określoną w statucie funduszu, nie rzadziej jednak niż raz na kwartał. Jest ona również obowiązkowo przeprowadzana na 7 dni przed przyjmowaniem zapisów na certyfikaty kolejnej emisji oraz w dniu wykupu certyfikatów.

  11. W jakie aktywa FIZ może inwestować posiadane środki ?

    FIZ może inwestować zgromadzone środki w różnorodne klasy aktywów m.in. papiery wartościowe, instrumenty pochodne, nieruchomości, wierzytelności. Ogólne zasady, którymi zobowiązane są kierować się FIZ-y w zakresie prowadzonej przez siebie polityki inwestycyjnej
    (wraz z dopuszczalnymi limitami koncentracji) regulują Ustawa z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych (Dz.U. z 2004 r., nr 146, poz. 1546 z późn. zm.) oraz rozporządzenia wykonawcze do tej ustawy. Ponadto dokładne informacje dotyczące polityki inwestycyjnej
    danego FIZ-u są określone w takich dokumentach jak: statut funduszu oraz prospekt emisyjny, memorandum informacyjne lub warunki emisji, które zawierają informacje na temat emisji danych certyfikatów inwestycyjnych.

  12. Czy inwestycja w certyfikaty inwestycyjne jest ryzykowna ?

    Inwestycja w certyfikaty inwestycyjne, podobnie jak każda inwestycja, związana jest z ryzykiem. Dlatego też decyzję o ewentualnym zakupie certyfikatów należy podjąć po dokładnym przestudiowaniu dokumentów regulujących zarówno funkcjonowanie samego funduszu (m.in.
    jego statutu), jak i zawierających informację na temat emitowanych certyfikatów (m.in. prospektu emisyjnego, memorandum informacyjnego lub warunków emisji). W przypadku ich nabycia należy na bieżąco monitorować wyceny certyfikatów oraz zapoznawać się z komunikatami i
    sprawozdaniami FIZ, tak aby na ich podstawie dokonywać indywidualnej oceny ryzyka, jaka towarzyszy dokonywanym przez FIZ inwestycjom.

  13. W jakim celu w FIZ powoływana jest rada inwestorów ?

    W FIZ może funkcjonować rada inwestorów, której głównym celem jest realizacja celu założonego przez FIZ oraz jego polityki inwestycyjnej, jak również przestrzeganie limitów, które obowiązują dany fundusz. W tym celu rada inwestorów może m.in. kontrolować księgi i dokumenty funduszu oraz żądać odpowiednich wyjaśnień od towarzystwa, które zarządza danym FIZ. Rozszerzenie
    kompetencji rady inwestorów może dodatkowo przewidywać statut funduszu. W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w zarządzaniu FIZ-em rada inwestorów ma obowiązek zawiadomić o tym Komisję Nadzoru Finansowego oraz wezwać towarzystwo do usunięcia nieprawidłowości.
    Ponadto rada inwestorów ma prawo rozwiązania FIZ w przypadku, gdy za powyższą uchwałą zagłosowała większość uczestników reprezentująca 2/3 wszystkich certyfikatów.

  14. Kto może zostać członkiem rady inwestorów ?

    Co do zasady członkiem rady inwestorów może zostać osoba, która posiada ponad 5% wszystkich certyfikatów danego FIZ oraz wyraziła pisemną zgodę na zasiadanie w radzie inwestorów. Taka osoba jest zobowiązana do zablokowania na rachunku lub złożenia u depozytariusza swojego 5% pakietu certyfikatów. Do powstania rady inwestorów konieczne jest spełnienie powyższych
    warunków przez minimum 3 osoby.

  15. W jaki sposób można wycofać z FIZ-u zainwestowane środki ?

    Środki zainwestowane w certyfikaty danego FIZ-u (które zostały w pełni opłacone) można wycofać poprzez złożenie żądania wykupu – o ile statut tak stanowi. W dokumencie tym określone są również m.in. przesłanki i tryb wykupu certyfikatów oraz terminy, w jakich może on mieć miejsce. Z chwila wykupu certyfikaty podlegają umorzeniu z mocy prawa. Warto również zaznaczyć, że wykup certyfikatów może wiązać się także z poniesieniem dodatkowych opłat, o ile wynikają one z postanowień statutu i zawierają informację na temat trybu ich pobierania oraz maksymalnej ich wielkości. Środki z tytułu wykupu certyfikatów powinny być przekazane uczestnikowi funduszu w
    sposób określony w statucie.

    W przypadku certyfikatów inwestycyjnych notowanych na rynku giełdowym lub w alternatywnym systemie obrotu zainwestowane środki można odzyskać poprzez złożenie odpowiedniego zlecenia maklerskiego.